برنامه‌ریزی مدارس برای آموزش آنلاین؛ از انتخاب پلتفرم تا مدیریت یادگیری
برنامه‌ریزی مدرسه برای آموزش آنلاین و ارزیابی دانش‌آموزانفرآیند آموزش آنلاین مدرسه شامل تدریس، تمرین، یادآوری، ارزیابی و بازخورد است.آموزش آنلاین زمانی می‌تواند برای مدرسه نتیجه‌بخش باشد که فقط به انتخاب یک پلتفرم محدود نشود. مدرسه باید مشخص کند دانش‌آموز چه چیزی را یاد می‌گیرد، چه تمرینی انجام می‌دهد و یادگیری او چگونه ارزیابی می‌شود.
پژوهش‌های حوزه آموزش از راه دور نیز نشان می‌دهند که کیفیت تدریس از نوع فناوری یا شیوه ارائه درس مهم‌تر است. بنابراین، موفقیت آموزش آنلاین بیشتر به طراحی درست فرآیند یادگیری وابسته است تا انتخاب یک نرم‌افزار خاص.
آموزش آنلاین مدرسه باید چه ساختاری داشته باشد؟
یک برنامه ساده و قابل اجرا می‌تواند این مسیر را دنبال کند:
هدف آموزشی -> تدریس -> تمرین -> یادآوری و مرور -> ارزیابی کوتاه -> بازخورد -> اصلاح آموزش
این ساختار باعث می‌شود کلاس آنلاین از یک جلسه ویدئویی ساده فراتر برود و به یک فرآیند آموزشی منظم تبدیل شود.
۱. آموزش مستقیم و واضح
در کلاس آنلاین، توضیح مطالب باید کوتاه، روشن و متناسب با سطح دانش‌آموز باشد.
بهتر است مدرس به جای یک جلسه طولانی، مطالب را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کند. پس از هر بخش نیز فرصتی برای سؤال، تمرین یا بررسی میزان یادگیری در نظر گرفته شود.
پژوهش‌های آموزش از راه دور تأکید می‌کنند که مهم‌تر از زنده یا ضبط‌شده بودن کلاس، کیفیت توضیح و ارتباط آن با یادگیری قبلی دانش‌آموز است.
۲. یادآوری فعال؛ یکی از روش‌های مؤثر یادگیری
یکی از تکنیک‌های شناخته‌شده در علوم یادگیری، یادآوری فعال یا Retrieval Practice است.
در این روش، دانش‌آموز فقط مطالب را دوباره نمی‌خواند؛ بلکه تلاش می‌کند اطلاعاتی را که قبلاً یاد گرفته، از حافظه خود بازیابی کند.
برای مثال، مدرس می‌تواند در ابتدای کلاس چند سؤال کوتاه از جلسه قبل مطرح کند یا یک آزمون چندسؤالی برگزار کند.
مطالعات مرورشده توسط What Works Clearinghouse نشان داده‌اند که یادآوری فعال در برخی مطالعات آزمایشی با بهبود یادگیری همراه بوده است.
بنابراین آزمون‌های کوتاه و کم‌فشار می‌توانند بخشی از فرآیند یادگیری باشند، نه فقط وسیله‌ای برای نمره دادن.
۳. ارزیابی تکوینی و بازخورد سریع
مدرسه نباید تا پایان ترم منتظر آزمون نهایی بماند تا متوجه شود دانش‌آموزان چه مطالبی را یاد نگرفته‌اند.
آزمون‌های کوتاه، پرسش‌های کلاسی و تکالیف می‌توانند اطلاعات مناسبی درباره میزان یادگیری دانش‌آموز فراهم کنند.
اگر نتایج نشان دهد تعداد زیادی از دانش‌آموزان یک مفهوم را به‌خوبی متوجه نشده‌اند، مدرس می‌تواند همان بخش را دوباره توضیح دهد.
در نتیجه، ارزیابی به بخشی از فرآیند آموزش تبدیل می‌شود، نه مرحله‌ای جدا از آن.
۴. تمرین و تکلیف آنلاین
پس از تدریس، دانش‌آموز به فرصت تمرین نیاز دارد. تکلیف آنلاین می‌تواند برای همین منظور استفاده شود.
تکلیف مناسب بهتر است:
- مستقیماً با محتوای درس مرتبط باشد.
- حجم منطقی داشته باشد.
- امکان بررسی و بازخورد داشته باشد.
- در صورت امکان، مهلت مشخص داشته باشد.
این کار به مدرس کمک می‌کند وضعیت یادگیری دانش‌آموزان را بهتر دنبال کند و دانش‌آموز نیز بداند کدام بخش‌ها نیاز به تمرین بیشتری دارند.
۵. تعامل میان دانش‌آموزان را حذف نکنید
یکی از اشتباهات رایج در آموزش آنلاین، تبدیل کلاس به ارتباط یک‌طرفه بین مدرس و دانش‌آموز است.
پرسش و پاسخ، گفت‌وگوی گروهی، فعالیت مشترک و حتی ارزیابی همتایان می‌تواند تعامل را افزایش دهد. مرور شواهد EEF نیز به نقش تعامل بین دانش‌آموزان در انگیزه و یادگیری اشاره می‌کند.
بنابراین مدرسه باید برای تعامل، بخشی از زمان کلاس یا فعالیت‌های خارج از کلاس را در نظر بگیرد.
یک برنامه ساده برای مدرسه
مدارس می‌توانند یک الگوی هفتگی ساده داشته باشند:
| بخش | فعالیت |
|---|---|
| تدریس | کلاس مجازی و ارائه محتوای جدید |
| تمرین | فعالیت یا تکلیف مرتبط با درس |
| مرور | چند سؤال کوتاه از مطالب قبلی |
| ارزیابی | آزمون کوتاه یا فعالیت سنجشی |
| بازخورد | بررسی اشتباهات و رفع نقاط ضعف |
این مدل نیازی به پیچیدگی زیاد ندارد؛ مهم این است که هر بخش با بخش بعدی ارتباط داشته باشد.
نقش فناوری در این برنامه چیست؟
فناوری باید در خدمت روش آموزشی باشد، نه اینکه جای آن را بگیرد.
مدرسه می‌تواند از پلتفرم‌های کلاس مجازی مانند Adobe Connect، Skyroom یا BigBlueButton برای برگزاری کلاس استفاده کند و برای ارزیابی نیز از آزمون‌های آنلاین و ابزارهای ارسال تکلیف بهره ببرد.
برای مثال، در اکوسیستم Quiz24 می‌توان کلاس آنلاین، آزمون و تکلیف را در کنار یکدیگر قرار داد تا مدرسه فقط به برگزاری کلاس محدود نباشد.
مدیر مدرسه چه چیزهایی را باید بررسی کند؟
برای ارزیابی برنامه آموزش آنلاین، فقط تعداد کلاس‌های برگزارشده کافی نیست. بهتر است موارد زیر نیز بررسی شوند:
- چند درصد دانش‌آموزان در کلاس‌ها حضور دارند؟
- چند نفر تکالیف را انجام می‌دهند؟
- نتایج آزمون‌های کوتاه چه تغییری کرده است؟
- کدام مباحث بیشترین خطا را دارند؟
- آیا دانش‌آموزان بازخورد دریافت می‌کنند؟
- آیا معلمان برای اصلاح تدریس از نتایج ارزیابی استفاده می‌کنند؟
این اطلاعات به مدیر کمک می‌کند تصمیم‌های آموزشی را بر اساس شواهد واقعی مدرسه بگیرد.
جمع‌بندی
یک برنامه موفق برای آموزش آنلاین مدرسه لزوماً پیچیده نیست. مهم‌تر از تعداد ابزارها، طراحی درست مسیر یادگیری است.
کلاس مجازی، تمرین، یادآوری فعال، ارزیابی کوتاه و بازخورد باید در یک چرخه قرار بگیرند. همچنین، فناوری باید متناسب با این اهداف انتخاب شود.
شواهد موجود نشان می‌دهد که کیفیت تدریس، تعامل، دسترسی مناسب به فناوری و حمایت از یادگیری مستقل، از عوامل مهم در آموزش از راه دور هستند.
بنابراین مدرسه‌ای که قصد توسعه آموزش آنلاین دارد، بهتر است ابتدا فرآیند آموزشی خود را طراحی کند و سپس ابزار مناسب را انتخاب کند.
جهت دریافت اطلاعات بیشتر و ارتباط با مشاوران مجموعه کوییز۲۴ با شماره 02191035086 داخلی ۲ تماس حاصل فرمایید.
دیدگاهتان را بنویسید